Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zróżnicowania sytuacji podmiotów odnośnie do stosowania podatku VAT w zakresie utrzymania, modernizacji i budowy dróg

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na przesłaną przy piśmie z dnia 3 września 1999 r., znak SPS-0202-2378/99, interpelację pana posła Zbigniewa Janowskiego, uprzejmie informuję.    1. Usługi w zakresie utrzymania ulic i placów miejskich i wiejskich są zwolnione od podatku VAT, zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (DzU nr 11, poz. 50, z późn. zm.) oraz poz. 6 załącznika nr 2 do tej ustawy. Powyższe zwolnienie ma charakter przedmiotowy, co oznacza, że ma zastosowanie do wszystkich podatników świadczących ww. usługi. Natomiast usługi związane z utrzymaniem i modernizacją dróg kołowych oraz obiektów mostowych (z wyłączeniem utrzymania ulic i placów miejskich i wiejskich) oraz usługi (roboty) związane z budową dróg i obiektów mostowych są objęte podatkiem VAT w wysokości 7% (art. 18 ust. 2 cyt. ustawy oraz odpowiednio poz. 81 i 82 załącznika nr 3).    Należy przy tym zauważyć, że ww. usługi mogą być objęte jednak zwolnieniem od podatku VAT w przypadku świadczenia ich przez podatników zwolnionych podmiotowo z VAT na podstawie art. 14 ust. 1, 5 lub 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. oraz w przypadku gdy są świadczone pomiędzy jednostkami budżetowymi, zakładami budżetowymi oraz gospodarstwami pomocniczymi (§ 73 pkt 1 lit. k rozporządzenia ministra finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym - DzU nr 156, poz. 1024 oraz z 1998 r. nr 153, poz. 999).    2. Stwierdzenia pana posła Zbigniewa Janowskiego, że (cyt.) ˝na podstawie wyżej wymienionych norm prawnych podmioty budżetowe znajdują się w sytuacji uprzywilejowanej na rynku w zakresie usług dotyczących utrzymania, modernizacji i budowy dróg˝ i ˝jednocześnie sytuacja taka eliminuje inne podmioty gospodarcze, np. przedsiębiorstwa państwowe, z możliwości wygrania przetargu na usługę w wymienionym zakresie˝ oraz ˝(...) niszczy zasady zdrowej konkurencji w gospodarce narodowej˝, a także że obecne przepisy powodują ˝wypaczenie idei przetargów na zamówienia publiczne˝ - nie są w pełni uzasadnione.    Podstawowa zasada funkcjonowania podatku od towarów i usług polega na tym, że jeden z podatników biorących udział w obrocie gospodarczym wpłaca podatek do budżetu, a drugi ma prawo pomniejszyć podatek należny od swojej sprzedaży o podatek zapłacony przez podatnika w poprzedniej fazie obrotu. W rezultacie podatek VAT obciąża w każdej fazie obrotu gospodarczego nie cały obrót, lecz jedynie wartość dodaną w tej fazie (tj. różnicę pomiędzy wartością obrotu zrealizowanego w danej fazie a wartością obrotu zrealizowanego w fazie poprzedniej). Taki system poboru podatku VAT eliminuje zjawisko kumulacji obciążeń podatkowych. Pomimo bowiem, że podatek jest nakładany we wszystkich fazach produkcji i dystrybucji, staje się prawdziwym obciążeniem jedynie w przypadku, gdy sprzedaż towaru lub świadczenie usługi dokonywane jest na rzecz odbiorcy finalnego, który nie ma możliwości potrącenia podatku zapłaconego w poprzednich fazach, gdyż nabytych towarów lub usług nie odprzedaje. Podatnicy dokonujący obrotu w poszczególnych fazach, jak już wspomniano, odliczają podatek uiszczony w cenach zakupionych towarów i usług służących do działalności opodatkowanej od podatku należnego od swoich czynności opodatkowanych. Odliczony podatek nie jest włączany w koszty ich działalności i w rezultacie nie wpływa na podwyższenie ceny sprzedawanego towaru czy usługi.    W konstrukcji podatku VAT istotne znaczenie ma problem zwolnień od podatku. Zastosowanie zwolnienia powoduje bowiem załamanie się mechanizmu odliczania tego podatku i wpływa na wzrost ceny usługi lub wyrobu finalnego. Podatnik zwolniony podmiotowo lub przedmiotowo z VAT nie ma bowiem prawa do odliczania bądź zwrotu podatku zapłaconego w cenie nabytych towarów i usług. Wskutek powyższego naliczony podatek VAT zostaje wkalkulowany w jego koszty działalności, a następnie w cenie zbytu jest przerzucany na kolejnego nabywcę towaru lub usługi. Podatek staje się zatem niepotrącalnym elementem ceny, co powoduje podwyższenie kosztów odbiorcy producenta lub usługodawcy zwolnionego, a tym samym wpływa na podwyższenie ceny sprzedawanych towarów bądź usług. Tego typu sytuacja prowadzić może do kumulacji podatku, której efekt wzrasta w zależności od wysokości sumy podatków zapłaconych przez dostawcę (dostawców) podatnika zwolnionego od podatku VAT.    W świetle powyższych wyjaśnień należy stwierdzić, że zwolnienie od podatku VAT usług w zakresie utrzymania, modernizacji i budowy dróg wywołuje także u podatników świadczących te usługi niepożądane skutki w postaci utraty prawa do odliczenia lub zwrotu podatku naliczonego, zawartego w cenach towarów i usług nabywanych w celu prowadzenia tej działalności. Dotyczy to m.in. podatku zapłaconego przy zakupie surowców energetycznych i innych nośników energii, artykułów inwestycyjnych i materiałów zużywanych do naprawy lub budowy dróg. Cena wymienionych wyżej usług ulega zatem zwiększeniu również o VAT od tych zakupów.    Powyższa sytuacja nie występuje u podatników sprzedających usługi (roboty) w zakresie budowy, utrzymania i modernizacji dróg ze stawką 7%, ponieważ ww. podatnicy mają prawo do odliczenia podatku naliczonego w poprzednich fazach obrotu gospodarczego oraz do zwrotu różnicy podatku z urzędu skarbowego. W cenie usług oferowanych przez te podmioty nie będzie ukryty nieodliczony podatek VAT.    W związku z powyższym cena przedmiotowych usług świadczonych przez podatników, którzy stosują zwolnienie od podatku, nie powinna zasadniczo różnić się od ceny tych usług świadczonych przez podatników stosujących stawkę 7%. W tej sytuacji nie można się zgodzić ze stwierdzeniem, że zwolnienie lub opodatkowanie danych towarów czy usług podatkiem VAT jest czynnikiem ˝niszczącym zasady zdrowej konkurencji˝.    Ponadto nie jest zasadne stwierdzenie, że przepisy obecnie funkcjonujące w przedmiotowym zakresie ˝wypaczają ideę przetargów na zamówienia publiczne˝. Zgodnie bowiem z art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówienia publicznych (DzU z 1998 r. nr 119, poz. 773, z późn. zm.) za ˝najkorzystniejszą ofertę˝ należy rozumieć ofertę z najniższą ceną przy takiej samej jakości przedmiotu zamówienia lub ofertę, która przedstawia najkorzystniejszy bilans ceny, kosztów eksploatacji, czasu wykonania lub dostawy oraz innych kryteriów opisanych w specyfikacji istotnych warunków zamówienia. W związku z powyższym, ponieważ ceny usług w zakresie utrzymania, modernizacji i budowy dróg świadczonych przez podatników zwolnionych z VAT oraz ceny tych usług wykonywanych przez podatników zobowiązanych do zastosowania stawki w wysokości 7%, jak wyjaśniono, nie powinny się zasadniczo różnić, o wyborze najkorzystniejszej oferty zadecydują inne czynniki, np. jakość oferowanej usługi oraz warunki i termin jej realizacji.    3. Równocześnie nadmienia się, że w projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, przekazanym marszałkowi Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 22 czerwca 1999 r. (druk sejmowy nr 1190), przewiduje się ujednolicenie przepisów w zakresie opodatkowania budowy, utrzymania i modernizacji dróg. W projektowanej ustawie proponuje się wprowadzenie, m.in. na wniosek ministra transportu i gospodarki morskiej, przepisów, w rezultacie których stawką VAT w wysokości 7% będą objęte wszystkie usługi (roboty) drogowo-mostowe, tzn. usługi związane z budową, utrzymaniem, remontami i modernizacją autostrad, dróg, ulic, placów oraz obiektów mostowych.    Powyższa propozycja spotkała się z aprobatą Ogólnopolskiej Izby Gospodarczej Drogownictwa (vide pismo Izby z 12 kwietnia 1999 r. znak OIGD 78/99 - kopia w zał.)*), która już wcześniej występowała do Ministerstwa Finansów z analogicznym wnioskiem.    Natomiast odnośnie do zwolnienia usług świadczonych między jednostkami budżetowymi, gospodarstwami pomocniczymi i zakładami budżetowymi, wynikającego z § 73 pkt 1 lit. k ww. rozporządzenia, wyjaśnia się, że powyższy przepis był rezultatem wniosków składanych głównie przez zakłady świadczące usługi zdrowotne, zakłady naprawiające aparaturę medyczną i sprzęt rehabilitacyjny, jak również przez urzędy gmin.    Wniosek pana posła Zbigniewa Janowskiego dotyczący skreślenia treści § 73 pkt 1 lit. k rozporządzenia ministra finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. zostanie rozpatrzony przy najbliższej nowelizacji ww. rozporządzenia.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Jan Rudowski    Warszawa, dnia 27 września 1999 r.