Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie przygotowania Polski do przyjęcia przedakcesyjnych sum pomocowych w ramach funduszu ISPA

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Jerzego Zająca, z dnia 18 maja 1999 r. w sprawie przygotowania Polski na przyjęcie preakcesyjnych sum pomocowych w ramach funduszu ISPA, informuję pana marszałka, że Ministerstwo Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa podjęło szereg kompleksowych działań, mających na celu jak najlepsze przygotowanie się do wykorzystania funduszu ISPA.    Obecnie w MOŚZNiL trwają intensywne prace nad przygotowaniem krajowego przedakcesyjnego programu inwestycyjnego, który wyznaczy priorytetowe kierunki najważniejszych działań inwestycyjnych oraz zakres i formy wspierania tych inwestycji z krajowych środków publicznych oraz z przedakcesyjnych funduszy Unii Europejskiej. Program ten będzie integralnym elementem pełnego programu wdrożenia wszystkich aktów prawnych Unii Europejskiej, dotyczących ochrony środowiska. Będzie on opracowany w oparciu o unijne Partnerstwo dla Członkostwa oraz stanowiący polską odpowiedź na ten dokument Narodowy Program Przygotowania do Członkostwa w UE.    Priorytetami dla krajowego programu inwestycyjnego na lata 2000-2005 będzie realizacja przedsięwzięć inwestycyjnych w zakresie:    1. oczyszczania ścieków miejskich    2. jakości wody do picia    3. ochrony wód podziemnych.    Rozwiązania instytucjonalne.    W trakcie prac przygotowawczych do wykreowania efektywnej struktury wykorzystania funduszu ISPA w dziedzinie ochrony środowiska w Polsce tworzony jest następujący schemat organizacyjny:    1) Jednostka odpowiedzialna za koordynację programu ISPA w sprawach wspólnych dla Ministerstwa Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa oraz Ministerstwa Transportu i Gospodarki Morskiej, jak również za kontakty z właściwymi strukturami w Komisji Europejskiej. W tej roli rozważany jest Urząd Komitetu Integracji Europejskiej.    2) Jednostka organizacyjna odpowiedzialna za obsługę przepływu środków finansowych funduszu ISPA do jednostek implementujących projekty inwestycyjne w sektorze ochrony środowiska (oraz transportu i gospodarki morskiej), kontrolę finansową tych środków jak również środków budżetowych współfinansujących inwestycje ISPA. W tej roli rozważany jest Departament Budżetu Funduszy Unijnych będący w strukturze Ministerstwa Finansów wraz z podległymi instytucjami (NBP - Narodowy Fundusz Środków Pomocowych).    3) Jednostka organizacyjna pełniąca nadzór nad systemem generowania i przygotowania projektów inwestycyjnych z tego sektora finansowanych w ramach ISPA:    - odpowiedzialna za programowanie, składanie wniosku o przyznanie środków z funduszu ISPA na sfinansowanie wybranych inwestycji w obszarze ochrony środowiska,    - monitorująca i oceniająca wykorzystanie tych środków we współpracy z jednostkami wymienionymi w tym schemacie.    Tę rolę pełni Ministerstwo Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.    W ramach Ministerstwa Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa zaangażowane w mechanizm przygotowania przedsięwzięć do funduszu ISPA są następujące struktury:    - Komitet Sterujący ds. ISPA przy Ministrze Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa jako jednostka doradcza, wspomagająca kreowanie działań koniecznych do efektywnego wykorzystania środków finansowych funduszu ISPA na cele ekologiczne w Polsce,    - jednostka funkcjonalna ds. funduszu ISPA w Ministerstwie Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa - pełni m.in. rolę sekretariatu Komitetu Sterującego, jak również stanowi jego zaplecze merytoryczne. W przyszłości jednostka będzie zajmować się zadaniami związanymi z wykorzystaniem funduszy strukturalnych UE. Obecnie tworzony jest odrębny Departament Funduszy Publicznych, który formalnie rozpocznie swą pracę od 1 lipca br.,    - Biuro Wykonawcze Programu ISPA w Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej,    - odpowiada za przygotowywanie wniosków o przyznanie środków z funduszu ISPA na sfinansowanie wybranych inwestycji w obszarze ochrony środowiska, identyfikację, przygotowanie i monitorowanie realizacji projektów inwestycyjnych do sfinansowania w ramach ISPA wraz z identyfikacją potencjalnych źródeł finansowania dla dużych projektów inwestycyjnych, opracowywaniem planów finansowych dla projektów finansowanych z wielu źródeł i montaż finansowy projektów inwestycyjnych.    4) Instytucje wdrażające projekty inwestycyjne (zarządy jednostek administracyjnych, związki gmin, miejskie przedsiębiorstwa komunalne, inne organizacje i władze lokalne).    5) Instytucje współfinansujące przedsięwzięcia wraz z funduszem ISPA (Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej, gminy, wojewodowie, budżet centralny, międzynarodowe instytucje finansujące, banki komercyjne, inwestorzy komercyjni).    6) Przedsiębiorstwa realizujące kontrakty na wykonanie części lub całych przedsięwzięć inwestycyjnych oraz dostawę urządzeń.    Zasady selekcji projektów i ich przygotowania.    Do chwili obecnej ministerstwo zidentyfikowało ponad dwieście projektów przewidzianych do finansowania z funduszu ISPA. Proces generowania projektów został poprzedzony rozesłaniem informacji o funduszu ISPA do regionalnych szczebli administracji rządowej i samorządowej oraz zorganizowaniem krajowego seminarium poświęconego funduszowi ISPA z udziałem przedstawicieli Komisji Europejskiej. Wszystkie najważniejsze instytucje publiczne i inni aktorzy życia społecznego zostali zapoznani z programem ISPA. W dniu 8 lutego br. odbyło się w Warszawie spotkanie informacyjne nt. funduszu z przedstawicielami Komisji Europejskiej, na które zaproszono reprezentantów urzędów wojewódzkich, sejmików wojewódzkich, wojewódzkich funduszy ochrony środowiska oraz innych instytucji finansujących działania w ochronie środowiska (jak różne agencje) oraz przedstawicieli parlamentu. W marcu br. MOŚZNiL skierowało do tych instytucji pismo w sprawie możliwości uzyskania wsparcia z funduszu ISPA na projekty inwestycyjne, do którego załącznikami były:    - ogólna informacja o funduszu ISPA,    - dokument ˝Wybrane wskazówki w sprawie kryteriów wyboru przedsięwzięć inwestycyjnych służących ochronie środowiska, zgłaszanych do wsparcia z funduszu ISPA˝,    - wstępny opis przedsięwzięcia z zakresu ochrony środowiska zgłaszanego do dofinansowania z funduszu ISPA (wstępny wniosek o wsparcie).    Ponadto o funduszu ISPA dość szeroko informowała prasa wysokonakładowa i specjalistyczna, jak również inne media.    Ministerstwo organizuje stałe spotkania z przedstawicielami pozarządowych organizacji ekologicznych oraz samorządów terytorialnych na temat funduszu ISPA. Wszelkich informacji na temat ISPA udzielają również pracownicy komórki ds. ISPA w ministerstwie oraz biura wykonawczego ISPA w Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.    W oparciu o zebrane informacje i uzyskane dane o sposobie funkcjonowania funduszy strukturalnych w krajach członkowskich Unii ministerstwo przygotowało ˝fact sheets˝ udostępniane wszystkim instytucjom zainteresowanym funduszem ISPA.    Kolejnym etapem procesu generowania projektów było opracowanie i jak najszersze rozesłanie wzoru przygotowania wniosków projektów przewidzianych do finansowania z ISPA. Propozycje projektów otrzymywanych z różnych szczebli administracji rządowej i samorządowej zostały wprowadzone do specjalnie w tym celu utworzonej komputerowej bazy danych. Baza ta służy do inwentaryzacji, obsługi i wstępnej selekcji nadsyłanych projektów i śledzenia ich rozwoju. Z zebranych w ten sposób projektów (˝długa lista˝), w oparciu o opracowywaną strategię i na podstawie przygotowanych kryteriów oceny, powstała w maju br. ˝krótka lista˝ - 39 projektów najlepiej spełniających wymagania funduszu ISPA.    Kryteria selekcji projektów.    W trakcie prac wspominanego Komitetu Sterującego ds. ISPA przy Ministrze Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, uwzględniając postulaty zgłoszone przez NGO's na spotkaniu w MOŚZNiL w dniu 24 maja br. oraz sugestie sejmików samorządowych województw i ich krajowej reprezentacji, do finalnej oceny i kwalifikacji projektów dla funduszu ISPA, postanowiono przyjąć następujące kryteria:    1. kryterium skali projektu    - projekty uznane w trakcie screeningu, tj. gospodarka wodna i gospodarka ściekowa,    - projekty nawiązujące do ustaleń NCCP oraz strategii krajowego programu inwestycyjnego;    2. kryterium preferujące rozwiązania systemowe (np. gospodarka wodno-ściekowa w układzie zlewniowym) oraz uwzględniające kreatywną rolę funduszu ISPA dla tworzenia związków samorządów lokalnych do kompleksowego rozwiązania problemów ochrony środowiska w zakresie gospodarki wodnej i gospodarki odpadami;    3. kryterium preferujące kompleksowe programy ochrony środowiska w zakresie gospodarki wodnej i gospodarki odpadami na najcenniejszych przyrodniczo obszarach ujętych w Europejskiej Sieci Powiązań Przyrodniczych i Programie Natura 2000.    Na podstawie wymienionych kryteriów została wyłoniona wstępna lista dziesięciu projektów, która jest obecnie w trybie roboczym uzgadniana z Komisją Europejską.    Specjalny program przygotowawczy.    Wsparciem dla działań związanych z budową struktury zarządzania funduszem ISPA oraz identyfikacji, przygotowania i wdrażania projektów ISPA będzie gotowy do uruchomienia program SPP, który w MOŚZNiL jest realizowany we współpracy z partnerem niemieckim (BUNR). W ramach tego programu będzie realizowane zadanie polegające na wsparciu ministerstwa w zakresie opracowywania Narodowej Strategii Ochrony Środowiska (zawierającej m.in. omawiany wcześniej przedakcesyjny program inwestycyjny dla funduszu ISPA).    W ramach równoległych działań w programie SPP będą prowadzone działania zmierzające do doskonalenia funkcjonowania obecnie zbudowanego systemu zarządzania funduszem ISPA, a w przyszłości dostosowania tego systemu do zarządzania funduszami strukturalnymi. W tym celu zostaną opracowane procedury i zaprojektowane odpowiednie struktury administracyjne; ponadto przeszkolona zostanie pewna liczba pracowników administracji centralnej i regionalnej do zarządzania projektami.    Należy również podkreślić fakt, że do chwili obecnej w dalszym ciągu brak jest oficjalnych dokumentów Unii Europejskiej określających kluczowe warunki i zasady korzystania z funduszu ISPA. Komisja Europejska nie zatwierdziła rozporządzenia w sprawie ISPA, brak jest ankiet zgłoszeniowych dla projektów, nie zostały określone procedury przetargowe. W tej sytuacji przeprowadzanie szkoleń z zakresu ISPY dla samorządów byłoby ryzykowne i nieodpowiedzialne. Dotychczasowe informacje nt. ISPY są bowiem oparte o projekty dokumentów i ustne wypowiedzi przedstawicieli KE.    Z poważaniem    Minister    Jan Szyszko    Warszawa, dnia 10 czerwca 1999 r.