Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie działań prezesa Urzędu Regulacji Energetyki dotyczących zatwierdzenia taryf przewidujących wzrost opłat za energię elektryczną

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację posła Marka Markiewicza w sprawie działań prezesa Urzędu Regulacji Energetyki dotyczących zatwierdzania taryf przewidujących wzrost opłat za energię elektryczną, z upoważnienia prezesa Rady Ministrów, uprzejmie przedstawiam następujące wyjaśnienia.    Analiza realizacji przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki jego kompetencji w zakresie zatwierdzania taryf dla zakładów energetycznych ujawniła szereg błędów, w szczególności w odniesieniu do stawek jednostkowych i cen stosowanych dla tych samych grup odbiorców w różnych zakładach energetycznych. Różnice cen okazały się nawet kilkakrotne, co nie da się uzasadnić różnicą kosztów między zakładami, gdyż ta nie przekracza kilkunastu procent. Zwłaszcza dla odbiorców niewielkich ilości energii podwyżki cen w praktyce okazały się drastyczne, a ich zróżnicowanie w poszczególnych zakładach energetycznych sięgało od kilku do kilkudziesięciu procent. Jednocześnie ceny płacone przez największych odbiorców energii w danej grupie konsumentów były niższe niż w roku ubiegłym.    Wydaje się, że przyczyną zatwierdzenia przez prezesa URE wadliwych, jak wyżej wskazano, taryf były m.in. nieprawidłowości i błędy popełnione w procesie przygotowania Urzędu Regulacji Energetyki do procesu zatwierdzania taryf oraz w przebiegu ich zatwierdzania. W szczególności można uznać, że nie przygotowano z właściwym wyprzedzeniem, na co prezes Urzędu Regulacji Energetyki miał odpowiednio długi okres czasu, jako że pierwsze wnioski o zatwierdzenie taryf wpłynęły w styczniu br., odpowiedniej metodyki badania i kontroli taryf przed zatwierdzeniem. W konsekwencji ograniczono się w istocie jedynie do kontroli poziomu przychodów zakładów energetycznych bez dostatecznej analizy wewnętrznej struktury poszczególnych taryf oraz bez przeprowadzenia symulacji skutków podwyżek w stosunku do cen ostatnio stosowanych.    Należy także ocenić, że zatwierdzanie taryf odbyło się pośpiesznie, bez pełnego wykorzystania przewidzianego prawem terminu, co pozwoliłoby na bardziej dogłębną analizę taryf przed ich zatwierdzeniem z korzyścią dla ochrony interesów odbiorców energii.    W tym stanie rzeczy nastąpił znaczący wzrost opłat w niektórych grupach odbiorców energii, co z pewnością nie pozostało bez wpływu na ocenę polityki energetycznej państwa, a nawet zaprzeczało publicznym zapewnieniom i deklaracjom rządu o utrzymaniu kontroli cen energii i ich ograniczonym do 13% i w pełni kontrolowanym podwyżkom (w grupie taryfowej ˝G˝ w porównaniu z cenami i stawkami opłat obowiązującymi w poprzedniej taryfie). W praktyce stosowania nowych rozwiązań okazało się bowiem, że chociaż w żadnej z grup taryfowych wzrost średniej ceny (dla całej grupy taryfowej) nie przekroczył deklarowanych przez rząd 13%, to dla niektórych grup odbiorców wzrost opłat okazał się większy.    Należy ubolewać, że prezes Urzędu Regulacji Energetyki w istocie zlekceważył i odrzucił uwagi i sugestie sformułowane w tym zakresie przez Radę Konsultacyjną przy Prezesie Urzędu Regulacji Energetyki, która w swoim stanowisku z dnia 31 marca br. (w zał.)*) nie tylko podzieliła podane wyżej fakty i oceny, ale nawet sformułowała dalej idące wnioski w zakresie wypełniania przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki jego obowiązków jako regulatora rynku energetycznego.    W tym kontekście przytoczona w interpelacji wypowiedź prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, iż ˝...nie jest powołany do tego, by badać, kto i ile będzie płacił˝ była merytorycznie błędna, a z uwagi na jej formę, oczywiście niestosowna.    Wszystkie przedstawione wyżej zarzuty i negatywne oceny prezes Urzędu Regulacji Energetyki sam w istocie potwierdził, zwłaszcza w piśmie z dnia 15 marca br., znak DTA-E/610/695/AK/99 skierowanym do prezesów spółek dystrybucyjnych (w zał.)*), wzywając w nim nawet do ˝...wstrzymania wystawiania nowych rachunków bądź dokonywania rozliczeń według nowych cen...˝ tym samym uznając taryfy za wadliwe i deklarując niezwłoczną ich zmianę, chociaż te właśnie taryfy kilka lub kilkanaście dni wcześniej uznał za prawidłowe i je zatwierdził.    Pragnę jednocześnie poinformować, że przedłożone przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w dniu 31 marca br. sprawozdanie z jego działalności za 1998 r. nie spełniało wymagań stawianych tego typu dokumentom, a w szczególności nie pozwalało na ocenę, czy i jakie spośród zadań prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (także w zakresie przygotowań do zatwierdzania taryf) zostały w tym roku zrealizowane i w jakim stopniu i dlatego sprawozdanie to nie zostało przez prezesa Rady Ministrów przyjęte.    Dla uzyskania możliwie pełnej oceny działań regulacyjnych prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w sektorze energetycznym należy jednakże wskazać, że działania te zostały podjęte po raz pierwszy w oparciu o ustawę z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (DzU nr 54, poz. 346, z późn. zm.) oraz rozporządzenie wykonawcze do tej ustawy, tj. rozporządzenie ministra gospodarki z dnia 3 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz zasad rozliczeń w obrocie energią elektryczną, w tym rozliczeń z indywidualnymi dobiorcami w lokalach (DzU nr 153, poz. 1002), a w żadnym z krajów, w których podejmowano działania regulacyjne w tym sektorze, nie udało się, w okresie przejściowym, dokładnie przewidzieć cenowych skutków regulacji rynku.    Niewątpliwie na błędy w procesie zatwierdzania taryf miały także wpływ brak doświadczenia kadry nowo utworzonego Urzędu Regulacji Energetyki i nowatorski charakter podjętych działań regulacyjnych. Okoliczności te podkreśla zwłaszcza minister gospodarki, odpowiedzialny w ramach Rady Ministrów za realizację polityki energetycznej państwa, podkreślając także, że podjęte działania regulacyjne były formalnie zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami ustawy i rozporządzenia wykonawczego i nie powinny być postrzegane i oceniane jednostronnie, tj. jedynie przez dynamikę wzrostu cen. Uwolnienie cen energii i dotychczasowe działania regulacyjne zainicjowały bowiem dopiero długi proces dostosowawczy, w którym nie sposób było uniknąć także decyzji dolegliwych ekonomicznie i niepopularnych.    Ustalono ponadto, że po ujawnieniu wadliwości niektórych rozwiązań przyjętych w zatwierdzonych już taryfach prezes Urzędu Regulacji Energetyki podjął działania korygujące, zmierzające do usunięcia rozwiązań ocenianych jednoznacznie jako niekorzystne i niesprawiedliwe dla odbiorców energii elektrycznej. W szczególności w zatwierdzonych zmianach taryf zmienione zostały m.in. stawki opłat za przyłączenie do sieci, dzięki czemu zostały one ujednolicone w skali kraju i obniżone średnio od 60% do 90%. Po korekcie taryf zostały także zniwelowane różnice w stawkach opłat abonamentowych i obecnie są one w skali kraju porównywalne.    Co się tyczy zarzutu uchylania się przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki od rozstrzygania sporów w trybie art. 8 Prawa energetycznego, trzeba stwierdzić, że przepis ten nie dotyczy sporów na tle wysokości cen, a zatem nie jest możliwe ich rozstrzyganie przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w tym trybie. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki nie mógł zatem rozstrzygać wskazanego w interpelacji sporu Stowarzyszenia Odbiorców Dóbr Komunalnych Budownictwa Indywidualnego w Łodzi z Zespołem Elektrociepłowni w Łodzi i należy także przyjąć, że stowarzyszenie nie posiada legitymacji procesowej (przymiotu strony wobec braku interesu prawnego, a jedynie interesu faktycznego) i nie może składać odwołania od decyzji wydanej przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w trybie art. 47 Prawa energetycznego (postanowienia Sądu Antymonopolowego z dnia 10 maja 1999 r. sygn. akt XVII Ame 15/99 i z dnia 11 maja 1999 r. sygn. akt XVII 18/99).    W odniesieniu do problemu kontroli przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki ewidencji księgowej przedsiębiorstw energetycznych pod kątem prowadzenia jej w sposób umożliwiający obliczenie ich kosztów stałych, kosztów zmiennych i przychodów, odrębnie dla wytwarzania, przesyłania i dystrybucji, dla każdego rodzaju paliwa lub energii, a także w odniesieniu do poszczególnych taryf (za prowadzenie ewidencji księgowej niezgodnie z tymi zasadami prezes Urzędu Regulacji Energetyki może wymierzyć karę na podstawie art. 56 pkt 8 Prawa energetycznego), należy stwierdzić, że będzie ona efektywnie możliwa dopiero przy zatwierdzaniu kolejnej taryfy, po pełnym dostosowaniu przez przedsiębiorstwa energetyczne ewidencji księgowej do wymogów Prawa energetycznego (zgodnie z § 34 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia ministra gospodarki kalkulacji cen i stawek opłat w trybie dokonuje się na podstawie kosztów poniesionych przez przedsiębiorstwo energetyczne w poprzednim roku obrotowym).    Informuję jednocześnie, że problemy związane z wprowadzaniem nowych zasad kształtowania taryf energii elektrycznej zostały przedstawione na posiedzeniu podkomisji sejmowej do spraw sektora energetycznego w dniu 8 kwietnia br., z udziałem m.in. przedstawicieli Ministerstwa Gospodarki, Urzędu Regulacji Energetyki, Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, prezesów spółek dystrybucyjnych, wytwórców oraz Polskich Sieci Energetycznych SA.    Jednocześnie pragnę przeprosić za opóźnienie w udzieleniu niniejszej odpowiedzi, co spowodowane zostało koniecznością dokonania szczegółowych analiz problemu, pozyskania danych i ocen Ministerstwa Gospodarki oraz weryfikacji danych przedstawionych przez Urząd Regulacji Energetyki.    Z wyrazami szacunku    Sekretarz stanu    Jerzy Widzyk    Warszawa, dnia 9 września 1999 r.