Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie przemysłu żywnościowego

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z przekazaną przy piśmie DSPR 4401-408/00 z dnia 24 lipca br. interpelacją pani poseł Izabelli Sierakowskiej w sprawie przemysłu spożywczego uprzejmie przedstawiam odpowiedź na powyższą interpelację:    1. Trwają obecnie prace nad uporządkowaniem i harmonizacją krajowych przepisów dotyczących żywności do wymagań UE i potrzeb krajowego odbiorcy. Regulacje UE odnoszące się do żywności nie stanowią jednego aktu prawnego, ale zawarte są, podobnie jak w Polsce, w wielu odrębnych przepisach.    Aktualne prace dostosowawcze obejmują m.in.:    - projekt nowelizacji ustawy z dnia 25 listopada 1970 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (zmiany do ustawy zostały wprowadzone stosownie do wymagań dyrektyw UE; projekt we wrześniu zostanie przekazany pod obrady Rady Ministrów),    - projekt ustawy o jakości handlowej żywności (zawierający m.in. zapisy o połączeniu CIS z ISiPAR), przekazany do Sejmu RP,    oraz projekt nowelizacji ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej, a także niektórych innych ustaw w związku z dostosowaniem polskiego prawa weterynaryjnego do prawodawstwa UE. Projekt tej ustawy, przyjęty przez Radę Ministrów 1 sierpnia 2000 r., obejmuje obok jej zmian również nowelizację n/w ustaw:    - o zawodzie lekarza weterynarii oraz o izbach lekarsko-weterynaryjnych,    - o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (dotyczy ograniczenia stosowania przy produkcji hormonów oraz określenia dopuszczalnych poziomów pozostałości chemicznych i biologicznych oraz określenia współpracy pomiędzy Inspekcjami: Weterynaryjną i Sanitarną w nadzorze nad produkcją lodów i przetworów mleczarskich),    - o środkach farmaceutycznych, materiałach medycznych, aptekach, hurtowniach i Inspekcji Farmaceutycznej,    - o ochronie zwierząt,    - o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich,    - prawo łowieckie.    Te przepisy wraz z ustawą z dnia 12 lipca 1995 r. o ochronie roślin uprawnych (DzU nr 90, poz. 446) będą pokrywać obszar odnoszący się do kontroli i jakości żywności wymagający uregulowania legislacyjnego i stanowić wraz z rozporządzeniami wykonawczymi podstawę prawa żywnościowego.    2. W zakresie zagadnień nieuregulowanych ww. przepisami, a wpływającymi na ochronę praw konsumentów, wiodące znaczenie mają:    - ustawa z dnia 22 stycznia br. o ogólnym bezpieczeństwie produktu opartej na postanowieniach Dyrektywy Rady 92/59/EEC;    Ustawa ta powołuje także organ mający prawo do wydania zakazu obrotu towarem, który okazał się niebezpieczny. Dotychczas można było wstrzymać produkcję w konkretnym zakładzie, wycofać partię z konkretnego obiektu (sklepu, hurtowni), natomiast nie można było wydać zakazu obrotu produktem niebezpiecznym;    - ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (DzU z 1994 r. nr 49, poz. 196, z 1995 r. nr 90, poz. 446, z 1996 r. nr 106, poz. 496 i nr 132, poz. 622, z 1997 r. nr 46, poz. 296, nr 96, poz. 592, nr 121, poz. 770 i nr 133, poz. 885 oraz z 1998 r. nr 106, poz. 668) oraz wydane na podstawie ustawy rozporządzenie ministra ochrony środowiska, zasobów naturalnych i leśnictwa z dnia 8 października 1999 r. w sprawie organizmów genetycznie zmodyfikowanych (DzU nr 86, poz. 962), które obejmują wymagania odnoszące się do uwalniania do środowiska organizmów modyfikowanych genetycznie lub wprowadzania do obrotu produktów zawierających organizmy modyfikowane genetycznie oraz znakowania takich organizmów i produktów (w tym również żywnościowych);    - przepisy dotyczące podawania informacji o cenie produktu - obecnie na etapie rozpatrywania przez sejmową Komisję Finansów Publicznych znajduje się projekt ustawy o cenach, która będzie regulować mechanizmy związane m.in. z umieszczaniem cen na produktach;    - wymagania dla produktów ekologicznych - na etapie prac sejmowych znajduje się również projekt ustawy o produkcji ekologicznej.    Wszystkie wymienione przepisy regulują całokształt zagadnień związanych z danym obszarem obrotu rynkowego (informacja o cenach, bezpieczeństwo produktu), nie dotyczą wyłącznie produktów spożywczych, stanowią natomiast uzupełnienie wymagań określonych w przepisach odnoszących się bezpośrednio do żywności.    3. We wszystkich prowadzonych obecnie działaniach legislacyjnych związanych z obszarem prawa żywnościowego jako nadrzędne wytyczne przyjęte zostały koncepcje systemowe, określone w aktach prawnych Wspólnoty, przy uwzględnieniu jednak istniejącego w kraju nadzoru nad żywnością. Konieczne jest również w tym aspekcie uwzględnianie zakresu zadań poszczególnych ministrów i organizacji ministerstw, zgodnie z ustawą z dnia 14 października 1999 r. o działach administracji rządowej (DzU nr 82, poz. 928).    Przepisy UE nie określają docelowego modelu organizacyjnego w odniesieniu do tego nadzoru, wytyczne odnoszą się przede wszystkim do zadań służb kontrolnych, zakresu wymagań, jakie muszą spełnić producenci i inni uczestnicy obrotu rynkowego dla ochrony konsumenta. Zadaniem państwa jest objęcie legislacją całego obszaru zagadnień odnoszących się do żywności oraz stworzenie nadzoru inspekcyjnego bez pokrywania się działań kontrolnych poszczególnych służb inspekcyjnych.    Każdemu krajowi członkowskiemu UE pozostawia się swobodę w zakresie określania systemu kontroli i sposobu transpozycji wymagań podanych w dyrektywach UE zgodnie z tradycyjnym porządkiem prawnym i organizacyjnym. I tak np. w Austrii nadzór nad bezpieczeństwem żywności należy do Ministerstwia Opieki Społecznej i Pokoleń, wymagania odnośnie do ochrony roślin, jakości handlowej owoców, warzyw, klasyfikacji mięsa, ochrony produktów żywnościowych ze względu na ich pochodzenie geograficzne, ekologii należą do kompetencji Ministerstwa Rolnictwa. Podobnie w Niemczech, Francji czy Finlandii zależnie od obszaru zagadnień odnoszących się do żywności różne ministerstwa są upoważnione do sprawowania nadzoru nad obrotem i produkcją. Ciekawym przykładem jest Francja, gdzie wymagania z zakresu oznakowania produktów spożywczych pozostają w gestii Ministerstwa Finansów, Gospodarki i Przemysłu w Głównej Dyrekcji ds. Konkurencji, Ochrony Konsumenta i Ścigania Nadużyć Gospodarczych.    Dyrektywy, rozporządzenia i decyzje stanowiące dorobek prawny UE przewidują oddzielne przepisy dla różnych organów nadzoru. Unia Europejska nie posiada takiej organizacji, która skupiałaby w sobie połączoną władzę wielu organów kontroli działających na rynku żywności. Zapisy w Białej Księdze przewidują powstanie w przyszłości na poziomie unijnym Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności, który koordynowałby działania instytucji zaangażowanych w ochronę konsumenta z punktu widzenia bezpieczeństwa żywności.    Przedstawiając powyższe informacje o prowadzonych działaniach legislacyjnych oraz o wymogach i regulacjach występujących w UE, mam nadzieję, że w sposób dostateczny wyjaśniłem problemy związane z wdrażaniem w Polsce prawa żywnościowego.    Z poważaniem    Minister    Artur Balazs    Warszawa, dnia 17 sierpnia 2000 r.