Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie pobierania w niektórych szpitalach opłat za tzw. usługi ponadstandardowe

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Zdzisława Kałamagi i pana posła Jacka Kasprzyka, przekazaną przy piśmie z dnia 17 kwietnia 2000 r., znak: SPS-0202-3759/00, w sprawie pobierania w niektórych szpitalach opłat za tzw. usługi ponadstandardowe, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.    Zakres świadczeń zdrowotnych przysługujących ubezpieczonemu w kasie chorych oraz zasady korzystania z tych świadczeń (odpłatność, skierowania, zasady udzielania świadczeń w sytuacjach nagłych, tryb udzielania świadczeń niezależnie od uprawnień z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego i in.) określa ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (DzU z 1997 r. nr 28, poz. 153, z późn. zm.) i przedmiotowe akty wykonawcze. Wymienione akty prawne określają, które świadczenia zdrowotne (zakontraktowane w kasach chorych) udzielane w publicznych i niepublicznych zakładach opieki zdrowotnej są bezpłatne, a za które ubezpieczony wnosi zryczałtowane dopłaty lub pokrywa pełen koszt świadczenia.    Należy podkreślić, że świadczenia zdrowotne określone w ustawie są udzielane ubezpieczonym w ramach środków finansowych posiadanych przez kasę chorych i powinny odpowiadać aktualnej wiedzy i praktyce medycznej oraz nie przekraczać granic koniecznej potrzeby (art. 4 ust. 3 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym).    Wydawałoby się, że przepisy ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz innych ustaw związanych z udzielaniem opieki zdrowotnej (m.in. ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, ustawy o zawodzie lekarza, ustawy o zawodzie pielęgniarki i położnej) powinny wystarczać do tego, aby zapewnić ubezpieczonym pełen zakres świadczeń o odpowiedniej jakości, w zależności od jego stanu zdrowia i związanych z nim potrzeb zdrowotnych. Skuteczność prawa zależy od tego, czy jest właściwie stosowane, a dotyczy to nie tylko osób uprawnionych na podstawie tego prawa, lecz w znacznej mierze wszystkich podmiotów, które są obowiązane je znać i stosować.    Minister zdrowia nie posiada uprawnienia do wyciągania konsekwencji w stosunku do osób wykonujących zawody medyczne, będących pracownikami zakładów opieki zdrowotnej.    Z dniem 1 stycznia 1999 r. jednostki samorządu terytorialnego przejęły uprawnienia organu administracji rządowej, który utworzył zakład opieki zdrowotnej na podstawie przepisu art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (DzU z 1998 r. nr 133, poz. 872 i nr 162, poz. 1126).    Zgodnie z art. 18a z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (DzU z 1991 r. nr 91, poz. 408, z późn. zm.), organizację i porządek procesu udzielania świadczeń zdrowotnych w zakładzie opieki zdrowotnej określa regulamin porządkowy zakładu opieki zdrowotnej. Postanowienia regulaminu nie mogą naruszać praw pacjenta określonych i wynikających z przepisów ustawy o zakładach opieki zdrowotnej oraz przepisów odrębnych. Regulamin ustala kierownik zakładu opieki zdrowotnej, a zatwierdza go rada społeczna działająca przy publicznym zakładzie opieki zdrowotnej. Kierownika zakładu opieki zdrowotnej powołuje organ założycielski.    W myśl art. 67 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej nadzór nad zakładami opieki zdrowotnej sprawuje podmiot, który utworzył zakład. Podmiot sprawujący nadzór dokonuje kontroli i oceny działalności zakładu opieki zdrowotnej oraz pracy kierownika zakładu. Kontrola i ocena obejmują m.in. realizację zadań statutowych, dostępność i poziom udzielanych świadczeń. Natomiast statut zakładu opieki zdrowotnej określa m.in. rodzaje i zakres udzielanych świadczeń.    W świetle powyższego odpowiednie skargi i uwagi związane z udzielaniem świadczeń zdrowotnych należy kierować do kierownika zakładu lub organu, który ten zakład utworzył i sprawuje nad nim nadzór.    W myśl ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym ubezpieczenie zdrowotne jest realizowane przez instytucje ubezpieczenia zdrowotnego - kasy chorych. Kasa chorych w celu zapewnienia ubezpieczonym świadczeń określonych ustawą gromadzi środki finansowe, zarządza nimi oraz zawiera umowy ze świadczeniodawcami wymienionymi w art. 7 pkt 23 przedmiotowej ustawy. Kasy chorych posiadają, określone w art. 61 przedmiotowej ustawy, uprawnienia do przeprowadzania lub zlecania kontroli bieżącej realizacji umowy o udzielanie świadczeń. Katalog spraw objętych kontrolą obejmuje w szczególności: sposób korzystania ze świadczeń przez ubezpieczonych, dostępność i jakość świadczeń oraz zasady organizacji ich udzielania; stosowanie procedur diagnostycznych i terapeutycznych pod względem jakości i zgodności z przyjętymi standardami; sposób korzystania ze świadczeń specjalistycznych i stosowanie technologii medycznych; zasadność wyboru leków i materiałów medycznych oraz przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych stosowanych w diagnostyce, leczeniu i rehabilitacji; zasady wystawiania recept. Zgodnie z zapisem ust. 3 art. 61, podmiot kontrolowany powinien uwzględniać wyniki kontroli i stosować się do zaleceń pokontrolnych.    Stosownie do powyższego skargi i wnioski związane z udzielaniem świadczeń zdrowotnych powinny być także kierowane do kas chorych. W strukturach kas chorych powstały departamenty/wydziały skarg i wniosków. Powołano także rzeczników praw pacjenta, którzy czuwają nad przestrzeganiem praw pacjenta, wskazują tryb skargowy w przypadku naruszenia praw pacjenta wynikających z zapisów szeregu obowiązujących ustaw i kodeksów, przyjmują skargi od pacjentów na działalność świadczeniodawców, z którymi kasa chorych podpisała umowy na wykonywanie usług zdrowotnych.    Wyrażam nadzieję, że przedstawione informacje wyjaśniają kwestie poruszone w przedmiotowej interpelacji.    Z wyrazami szacunku    Minister    Franciszka Cegielska    Warszawa, dnia 22 maja 2000 r.