Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie programu osłonowego dla zwalnianych hutników

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na przekazaną przy piśmie znak: SPS-0202-4170/00 interpelację pani poseł Ewy Freyberg w sprawie opóźnienia w uruchamianiu rządowego programu specjalnych dotacji dla firm zatrudniających zwalnianych pracowników w ramach realizacji procesu restrukturyzacji zatrudnienia w Hucie im. T. Sendzimira SA, uprzejmie informuję, że wymieniony przez panią poseł program nie jest elementem rządowego ˝Programu restrukturyzacji przemysłu hutnictwa żelaza i stali w Polsce˝ i dotyczy tylko pracodawców zatrudniających pracowników zwalnianych z Huty im. T. Sendzimira SA w ramach realizacji procesu restrukturyzacji zatrudnienia.    Interpelacja pani poseł, wskazująca na przewlekły tryb przyznania z budżetu środków przeznaczonych na osłony socjalne związane z realizacją w Hucie im. T. Sendzimira SA zwolnień pracowników, dotyczy nielicznej grupy pracowników (ok. 120-150 osób), która nie korzysta z innych form osłon socjalnych przyznawanych w ramach Hutniczego Pakietu Socjalnego. Wymienione w interpelacji opóźnienie dotyczy dotacji na realizację ˝grantu hutniczego˝ przeznaczonego dla pracodawców zatrudniających pracowników zwalnianych w ramach restrukturyzacji zatrudnienia Huty im. T. Sendzimira SA. Grant hutniczy jest nowym, dotychczas niestosowanym instrumentem osłonowym, wspierającym proces restrukturyzacji zatrudnienia w hucie, wykraczającym poza ustalenia Hutniczego Pakietu Socjalnego. Uprzejmie informuję, że z wnioskiem o przyznanie dotacji budżetowej w kwocie 750 tys. na realizację ˝grantu hutniczego˝ zwracał się minister pracy i polityki społecznej. Podmiotowy charakter tej dotacji uniemożliwia pozytywne załatwienie tego wniosku przez Ministerstwo Finansów, z uwagi na ograniczenia wynikające z przepisów ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (DzU nr 155, poz.1014, z późn. zm.). Zgodnie z postanowieniami powyższej ustawy dotacja podmiotowa z budżetu przyznawana jest tylko dla wymienionych w ustawie budżetowej na 2000 r. jednostek.    Pragnę poinformować, że zgodnie z ustaleniami przyjętego przez Radę Ministrów w dniu 30 czerwca 1998 r. ˝Programu restrukturyzacji przemysłu hutnictwa żelaza i stali w Polsce˝ proces redukcji zatrudnienia w hutach wspierany jest instrumentami osłonowymi określonymi w podpisanym w dniu 7 stycznia 1999 r. przez partnerów społecznych, pracodawców i stronę rządową ˝Porozumieniu w sprawie warunków osłon socjalnych procesu restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali˝, potocznie nazywanym Hutniczym Pakietem Socjalnym (HPS). Wśród instrumentów finansowych wspierających proces restrukturyzacji zatrudnienia w hutach najważniejszą rolę odgrywają:    - świadczenia przedemerytalne - finansowane z Funduszu Pracy - przeznaczone dla pracowników zwalnianych z przyczyn dotyczących zakładu pracy, tj. hut objętych ˝Programem restrukturyzacji przemysłu hutnictwa żelaza i stali w Polsce˝. Wysokość świadczenia wynosi 100% kwoty emerytury określonej w decyzji organu rentowego wydanego w celu ustalenia świadczenia przedemerytalnego. Istotnym elementem sytemu świadczeń przedemerytalnych jest uzależnienie możliwości skrócenia okresu wymaganego do uzyskania tego świadczenia od wskaźnika stopy bezrobocia w danym rejonie. Najdłuższy okres skrócenia tego okresu - 4 lata - stosowany jest dla pracowników hut zlokalizowanych w rejonach, w których stopa bezrobocia przekracza średnią krajową, a najkrótszy dla pracowników z hut położonych na terenach, gdzie stopa bezrobocia była niższa od 75% średniej krajowej. Szczegółowe zasady oraz tryb przyznawania świadczeń przedemerytalnych zostały określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 kwietnia 1999 r. w sprawie ustalenia świadczeń przedemerytalnych dla osób zwolnionych z przyczyn dotyczących zakładu pracy z podmiotów gospodarki narodowej objętych programem restrukturyzacji przemysłu hutnictwa żelaza i stali w Polsce (DzU nr 36, poz. 351; zm. DzU nr 77, poz. 867). Stosowanie świadczeń przedemerytalnych powodowało konieczność finansowania z budżetu:    - odpraw ustawowych związanych z częściowym finansowaniem przez budżet państwa wydatków przeznaczonych na: zwolnienia grupowe, odprawy emerytalno-rentowe, nagrody jubileuszowe,    - odpraw bezwarunkowych będących drugim znaczącym instrumentem osłon socjalnych. Kwota odprawy dla pracownika ma charakter degresywny i wynosi:    w 1999 r. - 30 tys. zł    w 2000 r. - 28 tys. zł    w 2001 r. - 26 tys. zł    Odprawami bezwarunkowymi finansowanymi z budżetu państwa są objęci tylko pracownicy hut pracujący w szczególnych warunkach, w wydziałach produkcyjnych umownie nazywanych ˝gorącymi˝. Współudział budżetu państwa w finansowaniu jednorazowych odpraw bezwarunkowych uzależniony jest od udziału właścicielskiego skarbu państwa w hutach i od ilości osób korzystających z tego instrumentu.    Pragnę zaznaczyć, że kwotę dotacji dla danej huty przeznaczonej na ten cel ustala minister gospodarki w oparciu o powyższe kryteria.    Wśród stosowanych instrumentów osłon socjalnych wspierających proces redukcji zatrudnienia w hutach znajdują się również instrumenty finansowane ze środków pomocowych Unii Europejskiej w ramach Programu PHARE pt.: ˝Łagodzenie społecznych i regionalnych skutków restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego i hutnictwa żelaza i stali˝. Uzyskane środki pomocowe pozwalają na złagodzenie negatywnych skutków i napięć społecznych związanych z redukcją zatrudnienia w hutach. Środki pomocowe PHARE są przeznaczone na wsparcie aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu, którymi są:    - przekwalifikowania umożliwiające pracownikowi zdobycie nowych kwalifikacji pozwalających na podjęcie pracy poza hutnictwem,    - działania aktywizujące pracowników na rynku pracy, związane z tworzeniem alternatywnych miejsc pracy w postaci kontraktów szkoleniowych zapewniających 12-miesięczne świadczenie w okresie szkolenia i przygotowania do zmiany zawodu. Z tej części finansowane są również wydatki przeznaczone m.in. na refundację składek na ubezpieczenia społeczne, udzielanie preferencyjnych pożyczek dla byłych pracowników rozpoczynających samodzielną działalność gospodarczą albo ich współmałżonków oraz dla małych i średnich przedsiębiorstw zatrudniających zwalnianych z hut pracowników.    Założona w ˝Programie restrukturyzacji przemysłu hutnictwa żelaza i stali w Polsce˝ ogólna kwota wydatków przeznaczona na finansowanie osłon socjalnych w latach 1999-2003 wynosi 800 mln zł i będzie finansowana ze środków:    - własnych hut i inwestorów strategicznych - 400 mln zł,    - budżetu państwa - 200 mln zł,    - pomocowych Unii Europejskiej, głównie PHARE - 200 mln zł.    Uprzejmie informuję, że uruchomienie dotacji budżetowej przeznaczonej na osłony socjalne związane z redukcją zatrudnienia w hutach dokonywane jest na podstawie postanowień ustawy budżetowej na dany rok, zobowiązujących ministra gospodarki do wydania rozporządzenia określającego zasady, tryb udzielania, sposób wykorzystania i przyznawania oraz obliczania i wypłacania osłon socjalnych ujętych w budżecie ministra gospodarki. W 1999 r. w budżecie zabezpieczono kwotę 40 mln zł dotacji przeznaczonej na finansowanie osłon socjalnych w hutnictwie żelaza i stali. Rozporządzeniem ministra gospodarki z dnia 7 maja 1999 r. (DzU nr 47, poz. 466) w sprawie szczegółowych zasad, trybu udzielania i sposobu wykorzystania dotacji przeznaczonych na finansowanie restrukturyzacji zatrudnienia w przemyśle hutnictwa żelaza i stali oraz warunków uzyskania uprawnień, zasad i trybu przyznawania, obliczania i wypłacania osłon socjalnych dla pracowników tego przemysłu w ramach dotacji ujętej w budżecie Ministerstwa Gospodarki określono zasady przyznawania dotacji dla hut.    Również w 2000 r. w budżecie ministra gospodarki zabezpieczono dotację w wysokości 40 mln zł przeznaczoną na osłony socjalne związane z realizacją programu restrukturyzacji zatrudnienia w hutach. Wydane rozporządzenie ministra gospodarki z dnia 29 marca 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad, trybu udzielania i sposobu wykorzystania restrukturyzacji zatrudnienia w przemyśle hutnictwa żelaza i stali oraz warunków uzyskania uprawnień, zasad i trybu przyznawania, ustalania kwot, obliczania i wypłacania osłon socjalnych dla pracowników tego przemysłu w ramach dotacji dysponentem jest minister właściwy do spraw gospodarki (DzU nr 27, poz. 325) pozwala na uruchamianie dotacji dla hut.    Nadmieniam, że w 1999 r. w 24 hutach objętych ˝Programem restrukturyzacji przemysłu hutnictwa żelaza i stali w Polsce˝ zmniejszono stan zatrudnienia o ok. 24,5 tys. osób. Z osłon socjalnych ustalonych w Hutniczym Pakiecie Socjalnym skorzystało ok. 7,3 tys. osób, w tym ponad 1000 osób w Hucie im. T. Sendzimira. Łącznie koszty redukcji zatrudnienia wynosiły 144,4 mln zł, z tego z dotacji budżetowej pokryto 40 mln zł i z Funduszu Pracy - 28 mln zł. Dla Huty im. T. Sendzimira przyznano dotację budżetową w wys. 7,8 mln zł i 1,9 mln zł z Funduszu Pracy. W bieżącym roku programy restrukturyzacji zatrudnienia hut zakładają zmniejszenie stanu zatrudnienia o ok. 17,6 tys. osób, z tego objętych ma być osłonami socjalnymi 7,6 tys. osób. Kwoty wydatków budżetu państwa i Funduszu Pracy są w tych samych wielkościach, jakie wystąpiły w 1999 r.    Pragnę wskazać, że dodatkowo, poza ustaleniami rządowego ˝Programu restrukturyzacji przemysłu hutnictwa żelaza i stali w Polsce˝, Rada Ministrów w dniu 13 czerwca br. przyznała Hucie im. T. Sendzimira środki budżetowe pochodzące z pożyczki Międzynarodowego Banku Odbudowy i Rozwoju (EFSAL) w wysokości 18 216 tys. zł w formie:    - pożyczki na zakup maszyn i urządzeń - 9400 tys. zł,    - dotacji przeznaczonej na sfinansowanie odpraw ustawowych - 8816 tys. zł    Przekazując powyższe informacje dotyczące stosowania sytemu osłon socjalnych związanych z redukcją zatrudnienia w hutach, miałem na względzie zapoznanie ze szczegółowymi rozwiązaniami systemowymi w tym obszarze.    Zastosowanie przez rząd dodatkowych rozwiązań, wykraczających poza ustalenia ˝Programu restrukturyzacji hutnictwa żelaza i stali w Polsce˝, przyjętego przez Radę Ministrów w dniu 30 czerwca 1998 r., tylko w stosunku do jednego podmiotu z tego sektora zrodziłoby roszczenia innych podmiotów - hut o zastosowanie tego rozwiązania, a tym samym zwielokrotniłoby wydatki budżetowe.    Z wyrazami szacunku    Podsekretarz stanu    Halina Wasilewska-Trenkner    Warszawa, dnia 28 lipca 2000 r.