Debaty sejmoweVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie tzw. listy negatywnej

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając z upoważnienia prezesa Rady Ministrów (nr pisma DSP 4401-751/02 z dnia 14 marca br.) w porozumieniu z ministrem gospodarki na interpelację posła Zbyszka Zaborowskiego (SPS-0202-832/02) w sprawie tzw. listy negatywnej, uprzejmie informuję, że:    Polską politykę sankcji w zakresie obrotu uzbrojeniem i dobrami podwójnego zastosowania reguluje ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa oraz o zmianie niektórych ustaw. Zgodnie z brzmieniem art. 6 ust. 3 Rada Ministrów określa w drodze rozporządzenia listę krajów, do których eksport i tranzyt przez polski obszar celny towarów o znaczeniu strategicznym jest zakazany lub ograniczony, uwzględniając przy tym: 1) ważny interes polityki zagranicznej RP, 2) względy obronności lub bezpieczeństwa RP, 3) ważny interes gospodarczy RP, 4) zobowiązania RP wynikające z umów międzynarodowych, w tym dotyczących nierozprzestrzeniania i kontroli towarów o znaczeniu strategicznym.    W trakcie przygotowywania w 1999 r. projektu rozporządzenia RM o ograniczeniu i zakazie obrotu specjalnego z zagranicą przyjęto zasadę, że na liście krajów, do których eksport uzbrojenia jest zakazany, umieszczone zostaną państwa objęte embargiem RB ONZ. Z kolei na liście państw, do których eksport jest ograniczony, będą figurować państwa, wobec których Unia Europejska i kraje sojusznicze RP nałożyły embargo na dostawy uzbrojenia. W praktyce oznacza to, że de jure eksport do nich jest możliwy, ale zgodę na realizację wyraża Rada Ministrów, a nie Ministerstwo Gospodarki.    Obecnie na liście państw objętych zakazem eksportu lub tranzytu przez polski obszar celny towarów o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa znajdują się kraje i grupy podlegające sankcjom Rady Bezpieczeństwa ONZ: talibowie, rebelianci UNITA w Angoli, Irak, Liberia, rebelianci w Ruandzie, rebelianci w Sierra Leone oraz Somalia - de facto zaledwie 3 kraje oraz 3 grupy rebelianckie. Z kolei na liście państw objętych ograniczeniem eksportu lub tranzytu przez polski obszar celny towarów o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa znajdują się kraje podlegające sankcjom Unii Europejskiej: Bośnia i Hercegowina, ChRL, Demokratyczna Republika Konga i Myanmar oraz państwa oskarżane o wspieranie międzynarodowego terroryzmu: Iran, Korea Północna, Kuba, Libia, Sudan, Syria.    Umieszczenie na liście ograniczeń ww. państw jest związane z ubieganiem się przez Polskę o członkostwo w Unii Europejskiej oraz z polityką sojuszniczą RP. Rozporządzenie Rady Ministrów jest aktem jawnym i jako jeden z nielicznych w świecie jawnych dokumentów tego typu jest uważnie obserwowane przez naszych partnerów zagranicznych. Usunięcie z ww. rozporządzenia listy ograniczeń mogłoby zostać odczytane przez Unię Europejską i naszych sojuszników jako modyfikacja kierunku polityki zagranicznej Polski, w tym naszego stanowiska w odniesieniu do obecnie zamkniętego obszaru negocjacyjnego: Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa UE.    Warto jednocześnie podkreślić, że ograniczenie eksportu do ww. państw nie oznacza jego zakazu. W sytuacji zaistnienia możliwości zawarcia korzystnego kontraktu Rada Ministrów może podjąć decyzję polityczną zezwalającą na realizację konkretnych transferów uzbrojenia. Implikacją ˝ograniczenia˝ jest więc jedynie pogłębiona analiza kontraktu i podjęcie decyzji przez zespół międzyresortowy wyższego szczebla. Zdaniem Ministerstwa Spraw Zagranicznych taka procedura pozwala równoważyć interesy gospodarcze przedsiębiorców z interesami polityki zagranicznej i polityki bezpieczeństwa. Jednocześnie pragnąłbym nadmienić, iż kilkuletnie doświadczenie funkcjonowania wspomnianej listy pozwala stwierdzić, że nie ma ona negatywnych implikacji dla eksportu uzbrojenia z RP. W ciągu trzech lat jej obowiązywania do Rady Ministrów zgłoszono zaledwie kilka wniosków z prośbą o udzielenie zgody na eksport uzbrojenia do kraju wyszczególnionego na liście państw objętych ograniczeniem eksportu lub tranzytu przez polski obszar celny towarów o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa.    Wobec powyższego chcę poinformować, że Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie przewiduje na dzień dzisiejszy podjęcia działań na rzecz zredukowania tzw. listy negatywnej wyłącznie do krajów objętych embargiem ONZ.    Z wyrazami szacunku    Minister    Włodzimierz Cimoszewicz    Warszawa, dnia 8 kwietnia 2002 r.