Debaty sejmoweVII Kadencja

Interpelacja w sprawie nieograniczania konstytucyjnego prawa do odwoływania się od decyzji orzeczeń I instancji

   Panie Ministrze! Ustawą z 24 maja 2000 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego, ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (DzU nr 48, poz. 554) wprowadzono m.in. przepisy dotyczące postępowania uproszczonego (art. 5051 i następne). W drodze postępowania uproszczonego można wystąpić do sądu o wydanie nakazu zapłaty, który, o ile nie zgłosi się zarzutów w terminie 14 dni, staje się prawomocny. Prawomocny nakaz zapłaty jest tytułem egzekucyjnym (jest to, potocznie mówiąc, wyrok), który po nadaniu mu klauzuli wykonalności może, już jako tytuł wykonawczy, być podstawą prowadzenia egzekucji. Cytowana wyżej ustawa wprowadziła w art. 5052 K.p.c. zasadę, że w postępowaniu uproszczonym pozew, odpowiedź na pozew, sprzeciw od wyroku zaocznego i pismo zawierające wnioski dowodowe powinny być wnoszone na urzędowych formularzach. Zaś znowelizowany w art. 493 § 2 K.p.c. nakazuje w przypadku wniesienia pozwu o wydanie nakazu zapłaty na urzędowym formularzu, by odpowiedź (tu tzw. zarzuty) wnieść również na urzędowym formularzu. Wniesienie zarzutów na zwykłej kartce papieru powoduje, że sąd odrzuca zarzuty na podstawie art. 1301 § 1 K.p.c., nie wzywając już strony do uzupełnienia braków formalnych pisma. Można z dużym prawdopodobieństwem przyjąć, że strona skarżąca już nie zdąży wnieść na formularzu urzędowym zarzutów, bowiem w chwili otrzymania postanowienia sądu o odrzuceniu zarzutów 14-dniowy termin na ich wniesienie już upłynął.    Podkreślić tu należy, że choć stosowne pouczenie znajduje się na odwrotnej stronie wydanego nakazu zapłaty, dostęp do druków jest ograniczony. Druki te można odnaleźć jedynie w Internecie oraz w siedzibach sądów. W pouczeniu brak jest wskazania miejsca przechowywania druków oraz skutków wniesienia zarzutów w innej formie niż formularz urzędowy. Osoby z mniejszych miejscowości oraz słabiej wykształcone nie są w stanie samodzielnie wypełnić druku i zrozumieć intencji ustawodawcy. Nadto mogą wywieść błędny wniosek, że formularze te są dostępne w sądzie, który wydał nakaz zapłaty i który je pod swoim orzeczeniem poucza. Jeżeli więc np. sąd w Krakowie wydaje nakaz zapłaty przeciwko mieszkańcowi Lęborka, mieszkaniec ten może mylnie sądzić, że formularze dostępne są wyłącznie w Krakowie.    Osoby ubogie, zgłaszając zarzuty, mogą nie zapłacić wpisu (tu 3/4 wpisu stosunkowego), jeżeli wystąpią do sądu z wnioskiem o stosowne zwolnienie, a sąd je uwzględni. W omawianej kwestii ubodzy mieszkańcy miejscowości niebędących siedzibami sądów rejonowych muszą na własny koszt zdobyć formularze, także jadąc po kilkadziesiąt kilometrów do najbliższego sądu, a o ewentualny zwrot poniesionych kosztów starać się mogą dopiero w postępowaniu zwykłym (w to przekształca się postępowanie nakazowe po skutecznym wniesieniu zarzutów) w orzeczeniu końcowym.    Uważam, że taka procedura ogranicza konstytucyjne prawa obywatela do obrony swoich praw. Najłatwiej zapobiec takim sytuacjom byłoby poprzez nałożenie na sądy obowiązku dołączania do wydanych nakazów zapłaty formularzy ˝Odpowiedź na pozew w postępowaniu uproszczonym˝ bądź przeredagowanie pouczenia poprzez dodanie wytłuszczonym drukiem skutków wniesienia zarzutów w niewłaściwej formie i miejsca składowania tychże druków.    W związku z powyższym zwracam się do pana ministra z zapytaniem, czy w przedmiocie sprawy ministerstwo nie przewiduje nowych regulacji prawnych, a jeśli tak, to jakie?    Z poważaniem    Poseł Tadeusz Biliński    Warszawa, dnia 15 grudnia 2000 r.